Исмаиллы

Исмаиллинский район долгое время находился в составе Албанского государства, образовавшегося в конце IV – начале III вв. до н.э. Население превышает 80 тыс. человек. Исмаиллинский район основан 24 ноября 1931 г. Исмаиллинский район расположен в основном на южном склоне Главного Кавказского хребта, в высоко- и среднегорном поясе, в низкогорье Аджинохур и долине Алазан-Хафтархан, частично в северной части Ширванской равнины. Самые высокие вершины на территории района – это вершина Бабадаг (3629 м), Асаддаг (3471 м), Гарабурга (3345 м), Шахназардаг (2874 м) в Главном водораздельном хребте.

Исмаиллинский район расположен в субтропическом и частично в умеренном климатическом поясе. Северная граница субтропической зоны проходит в районе на высоте около 550-650 м. От этой зоны в высоту наблюдается вертикальная зональность. В равнинной и предгорной части формируются умеренно теплые и частично полупустынно-пустынные, а в высокогорной - холодные и горные тундровые пояса. Среднегодовая температура составляет 14° – 14,5° на равнинах, 11° – 13° – в предгорьях и низкогорьях, 7° – 9° – в среднегорьях и снижается до 0° в высокогорьях. А на высоких вершинах Главного водораздела даже наблюдается снижение температуры до −2°–5°. Средняя температура в июле на равнинах составляет 22°–25°, в среднегорьях – 20°–15°, в высокогорьях – 10°–5°, а средние значения температуры января составляют 0°+4° на равнинах, 0°–3° в предгорьях и низкогорьях, –3°–6° в среднегорьях, а в высокогорьях опускаются ниже –14°–15°.

Достопримечательности Исмаиллы: Девичья башня, крепость Джаваншир, Парк Гейдара Алиева, Краеведческий музей, Ивановка, Лагич, Келагаи, Басгал.

Исмаиллинская кухня: Пип долмасы, Шах плов, Исмаиллинский сыр, Исмаиллинский мед

Basqal — Azərbaycan Respublikasının İsmayıllı rayonunun inzibati ərazi vahidində qəsəbə. Azərbaycan Respublikası Ali Sovetinin 25 may 1991-ci il tarixli, 123-XII saylı Qərarı ilə İsmayıllı rayonunun Basqal kəndi şəhər tipli qəsəbələr kateqoriyasına aid edilmiş, Basqal kənd Soveti ləğv edilərək, Basqal şəhər tipli qəsəbəsi mərkəz olmaqla Basqal qəsəbə Soveti yaradılmışdır.

Tarixçilərin fikrincə, Basqal hələ dördüncü yüzillikdə mövcud olub. Qəsəbənin yerləşdiyi indiki ərazi qədim Alban dövlətinə mənsub olub. Qədim tarixi mədəniyyətə malik olan Basqal qala və məscidləri ilə çox məşhurdur. Mərhum akademik Ziya Bünyadovun fikrincə, "bas" və "qal" ifadələrinin birləşməsindən əmələ gələn basqal sözü qala bas, qala qur, qala ucalt mənalarını verir. Aparılan arxeoloji tədqiqatların nəticələrinə görə, Basqalın cənub – şərqində yerləşən antik və orta əsrə aid abidələrlə zəngin olan "qalalar" adlanan ərazi qədim insan məskəni olub.

Basqal qəsəbəsi 1932–1933-cü illərdə İsmayıllı rayonunun mərkəzi olub. Basqalın "Qalabaşı" məhəlləsi ərazisində qalınlığı bir neçə metrə çatan qala divarlarının üzləri bu günədək qalmaqdadır. Bunun XIV əsrdə tikildiyi güman edilir. "Basqal" toponimi təmiz türk sözüdür və "qala başı", "qala qur", "qala yarat", "qala ucalt", "baş qala" mənasını ifadə edir. Basqal Tarix – Mədəniyyət Qoruğuna XVII əsrə aid hamam və məscid kimi qədim abidələr aiddir.[2] Basqal Azərbaycan SSR Nazirlər Sovetinin 28 iyul 1989-cu il tarixli 316 saylı qərarı ilə Dövlət Tarix və Mədəniyyət Qoruğu elan olunub.

2018-ci ilin 3 oktyabr tarixində "Basqal" Dövlət Tarix-Mədəniyyət Qoruğu haqqında Azərbaycan Respublikası prezidenti İlham Əliyev sərəncam imzalamışdır.

Lahıc — Azərbaycan Respublikasının İsmayıllı rayonunun inzibati ərazi vahidində qəsəbə.

Lahıc XVIII-XIX əsrlərdə Azərbaycanın misgərlik və silah istehsalı mərkəzlərindən olub. Lahıc ustalarının misdən hazırladıqları, mürəkkəb və incə naxışlarla bəzədikləri dolça, satıl, sərnic, məcməyi, sərpuc, güyüm, aşsüzən, kəfkir, kasa, cam, qazan, çıraq və sair məmulatlar Orta Asiyada, Dağıstanda, Gürcüstanda, İranda, Türkiyədə və digər yerlərdə tanınıb.

1980-ci ildən muzey-qoruğa çevrilmiş Lahıcda həmin illərdən yadigar qalan məhəllə məscidləri, su kəməri və kanalizasiya (kürəbənd), Girdiman qalası qayğı ilə qorunur, sənətkarlıq ənənələri davam və inkişaf etdirilir.

Burada yaşayıb-yaratmış misgərlərin, zərgərlərin, sərracların, ahəngərlərin, dülgərlərin, xalçaçıların,həkkakların, nəqqaşların, dabbaqların, çəkmə və çarıq tikənlərin, və s. ustaların yaratdıqları maddi-mədəniyyət nümunələri hal-hazırda da dünyanın ən məşhur muzey və kolleksiyalarının ekspozisiyalarını bəzəməkdədir.

1717-1718-ci illərdə usta Nəcəfqulunun düzəltdiyi samovar mütənasibliyi, formasının gözəlliyi, üzərindəki bəzəkləri ilə şöhrət qazanıb. XIX əsrin ortalarında Lahıcda 200-dək misgərlik emalatxanası fəaliyyət göstərib. Lahıc ustaları odlu (tüfəng, müxtəlif tipli tapançalar və sair) və soyuq (xəncər, beybut, qılınc, bıçaq və sair) silah hazırlamaları ilə də tanınırlar. Bu silahlar ornamentlərlə bəzədilir, onlara sənətkarların möhürü vurulurdu.